Practoraat Mediawijsheid & Burgerschap
VERBREDING MET
BURGERSCHAP
IIn het studiejaar 2025–2026 ging het practoraat officieel verder als Practoraat Mediawijsheid & Burgerschap. De uitbreiding met burgerschap was een van de belangrijkste focuspunten uit het jaarplan. Die verbreding werd zichtbaar in de praktijkonderzoeken van docenten, hun professionalisering en in samenwerking en kennisdeling.
BIJDRAGE AAN DE WETTELIJKE OPDRACHT
Het practoraat droeg bij aan de aanstaande burgerschapsopdracht van mbo-instellingen door docenten te ondersteunen bij onderzoek en onderwijsontwikkeling. De ontwikkeling van open leermiddelen die aansluiten op de nieuwe kwalificatie-eisen (vrijheid & gelijkheid; individu & groep; maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken; macht & besluitvorming) kreeg daarbij een duidelijke plek op burgerschapmbo.nl. Het ging vooral om de vertaling naar het onderwijs: welke kennis en vaardigheden staan centraal, en hoe krijgen die een plaats in lessen en in het curriculum?
Door deze vragen in praktijkonderzoeken mee te nemen, verbonden docenten de landelijke ontwikkelingen aan de behoeften van hun studenten en teams.
BURGERSCHAP IN DE ONDERZOEKEN VAN DOCENTEN
Burgerschap als thema kwam dit jaar terug in een groot aantal praktijkonderzoeken. Docenten onderzochten onder meer politieke informatie en politieke oriëntatie van studenten, nieuwsmijding en het aangeven en respecteren van persoonlijke grenzen.
Een ander inspirerend voorbeeld is het onderzoek van Eva Müller naar gezamenlijke begrippen voor de vakgroep burgerschap. Vanuit de nieuwe kwalificatie-eisen werkte zij toe naar een werkvorm waarmee docenten samen een begrippenkader voor hun curriculum kunnen ontwikkelen. Die werkvorm geeft ruimte om te bespreken wat zij onder de begrippen verstaan en hoe zij deze in hun onderwijs willen gebruiken.
MEDIAWIJSHEID EN BURGERSCHAP KOMEN SAMEN
De verbinding met mediawijsheid was zichtbaar in onderwerpen als prebunking en online pesten. Bij prebunking gaat het om weerbaarheid tegen misleidende informatie, en daarmee ook om de basis waarop studenten hun oordeel vormen. Bij online pesten staan de omgang met anderen, verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag en het respecteren van grenzen centraal. Ook het omgaan met antidemocratische uitspraken raakt aan beide thema’s. De invloed van media en informatie hangt hier samen met vragen over democratische waarden en de ruimte voor verschillende opvattingen in de klas. De onderzoeken maken zo duidelijk dat digitale vraagstukken ook vragen oproepen over samenleven en burgerschap.
SAMENWERKING EN KENNISDELING
In oktober 2025 lanceerden het practoraat en het Expertisepunt Burgerschap samen burgerschapmbo.nl. Gedurende het studiejaar kreeg ook het burgerschapsaanbod dat eerder op de website van het Expertisepunt stond een plek op dit platform. Daarmee kreeg de samenwerking een concrete vorm in het beschikbaar stellen en delen van leermaterialen voor mbo-docenten. Hoofdstuk 4 gaat verder in op de ontwikkeling en inhoud van het platform. We zijn ook dankbaar voor de verschillende experts die tijdens kennissessies hun expertise met onze docenten hebben gedeeld.
